Do najstarszych nekropolii w stolicy Kujaw należy niewątpliwie cmentarz przy kościele pw. Imienia Najświętszej Maryi Panny przy ul. bp. Antoniego Laubitza. Kościół ten, znany pod nazwą Ruiny, zbudowany został z ciosów granitowych pod koniec XII w. z fundacji książąt kujawskich. Był siedzibą pierwszej parafii w Inowrocławiu, założonej w XI w. w związku z powstaniem kasztelanii. W XVI w., po wybudowaniu kościoła farnego pw. św. Mikołaja, pełnił funkcję filialnego. Teren otaczający "Ruinę" jest miejscem, gdzie już w czasach pogańskich rozlokowała się pierwsza osada targowa inowrocławian. Istnieje tradycja, iż w tym miejscu zatrzymał się św. Wojciech, udający się z misją z Gniezna do państwa Prusów. W milenium śmierci Biskupa w pobliżu wzniesiono pomnik z jego wizerunkiem.
Prawdopodobnie wokół kościoła pw. Imienia Najświętszej Maryi Panny chowano zmarłych jeszcze przed jego wybudowaniem. Cmentarz użytkowano przez osiem stuleci. W wieku XIX był jedynym cmentarzem parafialnym w mieście. Do restauracji zniszczonego przez pożar w 1834 r. kościoła przystąpiono 100 lat temu (konsekrował bp A. Laubitz 25 sierpnia 1929 r.). Przed 20 laty, po otwarciu do pochówku nowego cmentarza między ulicami K. Libelta i K. Marcinkowskiego, rozpoczęto porządkowanie przykościelnej nekropolii. Usunięto ogrodzenie, a teren splantowano i urządzono na nim skwer.
"Ziemia jego kryje prochy obywateli, którzy dla Inowrocławia pracowali i walczyli w czasie XII-XX w." - głosi napis na tablicy przy wejściu na przykościelny teren. Nie ma już śladu po wielu grobach znanych osobistości Inowrocławia. Wspomnieć można kilku z nich: założyciel uzdrowiska Zygmunt Wilkoński (1832-80), nauczyciel Jana Kasprowicza i twórca pierwszej w mieście biblioteki Leon Czaplicki (1827-81) oraz nauczyciel i publicysta, autor polskiego elementarza Daniel Rakowicz (1817-76). Były tu jeszcze zbiorowe mogiły uczestników wszystkich zrywów niepodległościowych: powstania listopadowego - ks. Michała Wochelskiego (1737-1806), Wiosny Ludów i powstania styczniowego - Adama Budzińskiego (1813-81) oraz Kazimierza Czapli (1817-74). Na mogile żołnierzy poległych w styczniu 1919 r. wzniesiono monumentalny pomnik. Jednym z powstańców był działacz narodowy Wojciech Kwiatkowski (1878-1919), który poległ jako pierwszy w walce o zdobycie budynku poczty przy ul. Królowej Jadwigi 33 (miejsce upamiętnione było tablicą w 1934 r.). Podczas wojny pomnik został zburzony, a nowy - dzieło warszawskiej rzeźbiarki Zofii Kann-Pociłowej - odsłonięto w 50. rocznicę wyzwolenia Kujaw z zaboru pruskiego (1969 r.). Widnieje na nim napis: "Czyn i krew zrodziły wolność" oraz umieszczono nazwiska 44 powstańców, którzy zginęli podczas zdobywania miasta i tu zostali pochowani.
W grudniu 1990 r. na tej nekropolii urządzono symboliczną mogiłę - kopiec z tablicą inskrypcyjną na głazie o treści: "Konfederatom barskim poległym w bitwie pod Inowrocławiem za świętą wiarę katolicką i króla - 19 III 1769 r.". Pozostawiono też kilka lepiej zachowanych nagrobków, a wśród nich m.in. bliźniacze grobowce rodziny Grobelskich (kolumny z Pietą i krzyż żeliwny) oraz grobowiec znanej z działalności narodowej rodziny przedsiębiorców gospodarczych Grabowskich, szlachciców herbu Wczele, radnych miejskich: udziałowca fundacji budowy uzdrowiska Lucjana (1842-1900) oraz Stefana (1867-1943). Pozostały jeszcze nagrobki na mogiłach: kupca Jana Wituskiego (zm. w 1911 r.) - tumba z czarnego marmuru oraz Jana Grobelskiego z Balczewa (1784-1864).
Aktualnie zmarłych w parafii Imienia Najświętszej Maryi Panny grzebie się na cmentarzu przy ul. Karola Libelta, naprzeciw cmentarza należącego do parafii św. Józefa. Założony on został w 1983 r. na terenie dawnego cmentarza ewangelickiego i podzielony na 5 kwadratowych sektorów. Kaplica grobowa znajduje się w pobliżu ul. Karola Marcinkowskiego.
W środkowej części głównej alei wznosi się krzyż, a w jego pobliżu pochowano pierwszego proboszcza reerygowanej parafii - ks. Zenona Neumana (1921-84). W sąsiedztwie znalazł też swoje miejsce wiecznego spoczynku ks. Władysław Błaszko (1916-94).
Poza tym na tej nekropolii pochowani zostali: harcerz i więzień obozów koncentracyjnych "Szarych Szeregów" Józef Chytrowski (1920-85) oraz historyk badający dzieje Kujaw i miejski konserwator zabytków Czesław Sikorski (1943-95). Można tu też odszukać groby kilkunastu działaczy społecznych. Są wśród nich: ekonomista Kazimierz Szeliga (1935-2001), członek koła Towarzystwa Świętego Wojciecha w parafii pakoskiej, radny miejski, działacz społeczny spółdzielczości mieszkaniowej i przewodniczący komitetu rodzicielskiego, odznaczony za zasługi dla miasta Pakości; architekt Edward Szelner (1909-85); nauczycielka wychowania fizycznego w Zespole Szkół Chemicznych na Mątwach Alicja Przybyła (1946-91), zasłużona organizatorka turystyki szkolnej, pełniąca jednocześnie funkcję wiceprezesa Zarządu Oddziału PTTK w Inowrocławiu, oraz organizator imprez kolarskich Tadeusz Komendziński (1947-99).