W kościołach w całej Polsce w Wielki Piątek przygotowywane są symboliczne Groby Pańskie. W różnych rejonach, m.in. w Wielkopolsce, na Mazowszu, Kujawach czy w południowo-wschodniej Polsce, można przy nich spotkać tzw. turków, czyli męskie formacje strażników Grobu Pańskiego. Ubrani są w barwne i ozdobne mundury, a charakterystycznym ich elementem są wysokie czapki, często przyozdobione kwiatami, piórami lub kolorowymi pomponami. Od Wielkiego Piątku do Rezurekcji mężczyźni pełnią wartę przy Grobie Pańskim – symbolizują w ten sposób rzymskich żołnierzy.

W Parafii św. Andrzeja Apostoła w Choczu (diec. kaliska) tradycja strażników Grobu Pańskiego kontynuowana jest od ponad 120 lat. Dokładne okoliczności powstania tej formacji nie są znane, ale na historycznym hełmie komendanta wygrawerowany jest rok 1903. W 2023 r. formacja obchodziła więc jubileusz 120-lecia, który uczczono m.in. paradą i zjazdem wszystkich straży grobowych.

Na Podkarpaciu funkcjonuje Stowarzyszenie „Turki Grodziskie”. Działa tam sześć oddziałów „turków” skupionych w pięciu parafiach: Grodzisko Dolne, Wólka Grodziska, Chodaczów, Zmysłówka, Grodzisko Nowe. Młodzi mężczyźni, którzy chcą „służyć za turka”, przychodzą na ogłaszane przez księży spotkanie miesiąc przed Wielkanocą, by rozpocząć ćwiczenie musztry paradnej. Komendę nad oddziałem sprawuje „starszy”, który samodzielnie odpowiada za wszystkie zadania związane z nauką musztry i trzymaniem warty przy Grobie Pańskim.

W Radomyślu nad Sanem (diec. sandomierska) „turki” wkraczają do kościoła parafialnego w Wielki Piątek – w momencie gdy wszyscy są już zgromadzeni i trwa nabożeństwo. Po symbolicznym przeniesieniu Pana Jezusa do Bożego Grobu zostaje zaciągnięta warta. W niektórych kościołach, zwłaszcza na wsiach lub w małych miasteczkach, „turki” asystują także księżom podczas święcenia wody i pokarmów w Wielką Sobotę oraz palenia świętego ognia w czasie wieczornych uroczystości kościelnych.

Parada, która odbędzie się 19 kwietnia w Tryńczy (arch. przemyska), to jedna z nielicznych okazji w roku, by zobaczyć koncentrację historycznych straży grobowych w jednym miejscu. Miejscowość ugości w tym roku uczestników XXI Ogólnopolskiej oraz XXXII Podkarpackiej Parady Straży Grobowych „Turki”. Straże występujące w charakterystycznych, bogato zdobionych mundurach zaprezentują kunszt musztry paradnej oraz ceremoniał, który od pokoleń towarzyszy obchodom Świąt Wielkanocnych.

/I.C.