Anna Wyszyńska: Leki biologiczne wkraczają coraz szerzej do różnych dziedzin medycyny. Na czym polega terapia biologiczna?

Dr n. med. Włodzimierz Wróbel: Leki biologiczne to jedna z najnowocześniejszych metod farmakoterapii i można powiedzieć, że do nich należy przyszłość. Już teraz są z dobrym skutkiem stosowane w kilku dziedzinach medycyny. Jedną z tych dziedzin są choroby autoimmunologiczne takie jak reumatoidalne zapalenie stawów, czyli RZS, choroby zapalne jelit, m.in. choroba Leśniowskiego-Crohna, czy choroby o podłożu alergicznym, takie jak astma, atopowe zapalenie skóry. Mechanizm powstawania tej grupy chorób jest podobny. Układ immunologiczny możemy porównać do anioła stróża chroniącego nasz organizm przed rozmaitymi patogenami, które mogą wywołać procesy chorobowe. Nie jest to jednak stróż doskonały, ponieważ czasem zwraca się przeciwko gospodarzowi. Dzieje się tak, kiedy kwalifikuje pewne substancje czy sytuacje jako potencjalnie niebezpieczne, uruchamia mechanizmy obronne, a na skutek tego w niektórych tkankach powstają procesy zapalne. Wtedy mamy do czynienia z chorobami autoimmunologicznymi. Jest to, oczywiście, wyjaśnienie bardzo uproszczone. W wyniku wnikliwych badań przebiegu chorób autoimmunologicznych okazało się, że niektóre substancje wytwarzane metodami biotechnologicznymi, np. przeciwciała monoklonalne, mogą zablokować – mówiąc znowu w dużym uproszczeniu – wytwarzanie związków odpowiedzialnych za uruchomienie w organizmie procesu zapalnego. Na naszym oddziale prowadzimy leczenie biologiczne astmy. Polega ono na podawaniu pacjentom zastrzyków z przeciwciałami monoklonalnymi w określonych odstępach czasu i kontrolowaniu przebiegu terapii.

Kto może skorzystać z leczenia biologicznego?

W terapii astmy powszechnie stosowane są sterydy wziewne. To leki nowoczesne i bezpieczne, które w ogromnej większości przypadków pozwalają na osiągnięcie kontroli astmy, czyli stanu, w którym pacjent nie odczuwa objawów choroby. Są jednak pacjenci, u których choroba ma ciężki przebieg, a leczenie dużymi dawkami leków, w tym sterydów stosowanych systemowo, nie przynosi efektu. Dla tych pacjentów terapia biologiczna jest często jedyną szansą na normalne funkcjonowanie i jest u nich wdrażana. Terapia jest prowadzona w kilkudziesięciu ośrodkach w Polsce, a pacjent musi przejść proces kwalifikacji. Kryteria kwalifikacji są określone w programie NFZ. Pierwszym z nich jest stwierdzenie u pacjenta ciężkiej postaci astmy. Są też kryteria ograniczające możliwość zastosowania u chorego terapii biologicznej. Warunki kwalifikacji do leczenia różnią się dla poszczególnych leków stosowanych w programie i są co jakiś czas aktualizowane zgodnie z obowiązującym obwieszczeniem Ministra Zdrowia. Dlatego, jeśli w przeszłości chory nie spełniał kryteriów pozwalających włączyć leczenie biologiczne, warto, aby był ponownie skonsultowany przez specjalistę pod kątem włączenia do programu lekowego.

Jakie korzyści przynosi pacjentom terapia biologiczna?

Nasz oddział ma pod opieką osiemdziesięcioro pacjentów – to dość duża grupa. Terapia biologiczna sprawia, że zaczynają zupełnie inaczej żyć. Osoby, którym choroba utrudniała poruszanie się, czasem nawet po mieszkaniu, które z powodu zaostrzeń trafiały na SOR lub na oddziały pulmonologiczne, zaczynają normalnie funkcjonować. Jest to leczenie kosztowne, bo leki z tej grupy są drogie, ale w ostatecznym rachunku kosztów jest to terapia opłacalna, bo nie tylko diametralnie poprawia komfort życia pacjentów, ale też zmniejsza liczbę hospitalizacji z powodu choroby.