Wspecjalnym orędziu Ojciec Święty zwrócił uwagę na wielką wartość i „bogactwo stania na straży korzeni”. Dodał, że „dzięki spędzaniu wspólnie czasu dziadkowie, stając przed wnukami, będą marzyli, a młodzi, czerpiąc od nich siłę, będą szli naprzód”.

Relacje dziadków z wnukami są niezwykle ważne zarówno dla seniorów, jak i dla młodego pokolenia. Wpływ dziadków na wnuki jest nieoceniony. Wynika z bogactwa interakcji, przekazywania wartości, silnych więzi oraz pozytywnego wpływu jednego pokolenia na drugie.

Wspólne spędzanie czasu

Czy różnica wieku nie jest przeszkodą w nawiązaniu dobrych relacji między pokoleniami? – Nie powinno być tego problemu, jeśli między dziadkami a wnukami jest dobry kontakt, szacunek, chęć zrozumienia drugiej osoby – mówi psycholog Jolanta Piątkowska. – Przeszkodą może być znaczna różnica wieku w połączeniu z gorszym stanem zdrowia dziadków. Chcąc nawiązać dobre relacje z wnukami, dziadkowie powinni bazować na ich zainteresowaniach i oczekiwaniach. Dziecko, które czuje akceptację ze strony dorosłych, potrafi o sobie opowiedzieć, nawet zwierzyć się ze swoich problemów. Dla dzieci młodszych ważne jest dzielenie się z bliskimi nie tylko swoimi przeżyciami, ale też odkryciami. Wobec wnuka nastolatka niewskazane jest przyjmowanie roli osoby nieustannie pouczającej – podpowiada psycholog. – Zamiast narzekać, że wnuk ciągle siedzi przed komputerem, należy zagadnąć go, by pokazał, co ciekawego robi, może poprosić o nauczenie obsługi nowych sprzętów elektronicznych – będzie to okazja do wspólnego spędzenia czasu i nabycia nowych umiejętności. Dzieci i młodzież często posługują się językiem niezrozumiałym dla seniorów, wplatając specyficzny slang czy anglicyzmy. Wnuki docenią, jeśli dziadkowie zechcą się dowiedzieć, co oznaczają te powiedzenia – radzi Jolanta Piątkowska.

Rodzaj wspólnego spędzania czasu jest uzależniony od wieku dziecka oraz kondycji i umiejętności dziadków. Jeżeli kontakt będzie ukierunkowany na dwa podstawowe cele: zwiększenie motywacji i pomoc w uzupełnieniu braków wiedzy, to można wykorzystać niżej proponowane sposoby. – Mimo że obecnie mamy okres wakacji, po zajęciach on-line świadomi problemów (z motywacją, brakami szkolnymi) dziadkowie mogą pomóc w zachęcaniu dzieci do edukacji. Ważne jest poświęcenie całej uwagi dziecku, zaplanowanie celu spaceru, np. w lesie rozpoznawanie gatunków drzew, kształtu liści, zwrócenie uwagi na świat organizmów żyjących wokół, wybranie się na wystawy tematyczne, zainteresowanie ciekawymi miejscami (np. gdzie ktoś znany mieszkał czy tworzył). Interesujące miejsca można wyszukać wspólnie przez internet, korzystając z umiejętności wnuka. Najmłodsi często są ciekawi historii rodziny – wycieczka w przeszłość z dziadkami stanowi okazję do poznania losów bliższych i dalszych jej członków, często na tle historycznych wydarzeń.

Małym dzieciom dobrze byłoby pomóc w nauce czytania i pisania, można np. razem głośno czytać bajkę, zainteresować się, czy dziecko nauczyło się pisać – radzi psycholog Jolanta Piątkowska

Pomoc dziadków w terapii

Do gabinetu psychologa często zgłaszają się dzieci z dziadkami. Należy pamiętać, że aby dziadek lub babcia mogli uczestniczyć w poradzie psychologicznej czy zajęciach, wymagana jest zgoda opiekuna prawnego dziecka, czyli najczęściej rodzica – podpowiada psycholog. – Jeżeli dziecko np. ma dysleksję, dziadkowie mogą uczestniczyć z nim w zajęciach terapii pedagogicznej, podczas której będą poinstruowani co do dalszej domowej pracy. W zależności od potrzeb dziadkowie otrzymają konkretne wskazówki, jak pomagać dziecku w pokonywaniu trudności.

Jak podkreśla Jolanta Piątkowska, w budowaniu motywacji dziecka bardzo ważne jest skierowanie jego uwagi na wszystko, co się wokół niego dzieje – oczywiście, dopasowane do wieku dziecka – nawet na to, co znajduje się na ich talerzu, do czego służą poszczególne przedmioty, to, co oglądają na wycieczce, na historię.

W przypadku dzieci bardzo pobudliwych spacer będzie okazją do rozładowania energii – dziecko może się wybiegać, wyszaleć. Ostatni rok wpłynął na dzieci bardzo niekorzystnie: zostały zamknięte w domach, podczas gdy tak naprawdę dziecko rozwija się w ruchu. Nauka w przestrzeni ma wiele zalet, m.in. wpływa na dotlenienie organizmu, uwolnienie emocji, niwelowanie stresu, którego przecież dzieci również doświadczają.

– Dziadkowie i wnuki mogą wzajemnie dać sobie bardzo dużo, ale trzeba zachować mądrą równowagę. Pomagać, ale nie kierować wychowaniem dziecka, bo to należy do rodziców – zauważa psycholog. Dziadkowie mogą jedynie życzliwie argumentować, jeżeli zauważą coś niepokojącego.

Korzyści dla seniorów

W dzisiejszych czasach kontakt dziadków z wnukami wygląda różnie. Jedni spędzają z dziećmi wiele godzin, są obciążeni obowiązkami, które powinni wykonywać rodzice, o wnukach wiedzą więcej niż rodzice. Drugi biegun to brak dziadków w życiu dziecka, z rozmaitych powodów. Niestety, coraz częściej ten kontakt jest ograniczony przez fizyczną odległość. Dane pokazują, że jedynie 7% dzieci mieszka ze swoimi dziadkami, ale większość spędza z nimi czas w ciągu tygodnia.

Jak wynika z badań, osoby opiekujące się wnukami mają wyższe wyniki w testach sprawdzających funkcjonowanie poznawcze (w zakresie pamięci lub uwagi) niż ci, którzy takiej opieki nie sprawują. Inne badania pokazują, że zbyt częsta opieka nad wnukami, obciążanie dziadków obowiązkami rodziców mogą nie przynosić tak dobrych efektów w funkcjonowaniu poznawczym starszych, a wręcz mogą je pogarszać. Może to być spowodowane przemęczeniem dziadków, brakiem czasu na odpoczynek lub stresem związanym z wychowywaniem wnuka.

Opieka nad wnukami niesie korzyści dla zdrowia psychicznego seniorów, pomaga ćwiczyć pamięć, zachować logikę myślenia, ale też korzystnie pływa na sprawność fizyczną seniorów.

Starzenie się jest związane z obumieraniem lub uszkadzaniem struktury komórek nerwowych mózgu, zmniejszaniem poziomu przekaźników między tymi komórkami. Im większa liczba lat nauki, im większa aktywność umysłowa, tym bardziej ten proces jest opóźniany.

Proces starzenia się nie omija także układu ruchu. Z wiekiem spada elastyczność mięśni, ścięgien, więzadeł, spada masa i siła mięśniowa, pogarsza się koordynacja mięśniowo-nerwowa, zmniejsza się gęstość mineralna kości, co niestety często prowadzi do złamań.

Już sama aktywność fizyczna zapobiega zanikom mięśni, przeciwdziała upadkom, poprawia sprawność intelektualną. Gdy aktywność fizyczną połączymy z wysiłkiem intelektualnym w postaci edukacji wnuków, korzyści dla zdrowia będą niezliczone. Przebywanie wśród bliskich osób, poczucie bycia potrzebnym zapewniają radość z życia i dobre samopoczucie, a to przeciwdziała depresji i wpływa na pomyślną starość.