Nieopodal wałbrzyskiego rynku znajduje się mały, lecz wyjątkowy kościółek. Ludowe podania wskazują, że kościółek powstał w miejscu cudownego zdarzenia, które dotyczyło rycerza w czasach średniowiecza. Jeszcze inne, znacznie młodsze, bo z początku XX wieku, podaje, że w czasie konsekracji nowo wybudowanego kościoła Aniołów Stróżów, w pobliskim kościółku zaczęły bić samoczynnie dzwony. Te, jak i inne podania, wskazują na wyjątkowość i cudowność tego miejsca. To wszystko za sprawą Matki Bożej, która w znaku piety króluje od wieków w tym najmniejszym, a zarazem najpiękniejszym i najstarszym wałbrzyskim kościółku.

Kościółek Matki Bożej Bolesnej, który ma tytuł sanktuarium, od wieków jest celem pielgrzymek. Pierwszy drewniany kościółek w miejscu obecnego powstał już ok. 1305 r. Przebudowany został w 1428 r. na świątynię murowaną. Kościółek jest niemym świadkiem wielu tragedii, które dotykały ludność na przestrzeni wieków. „Matka Boska nie opuściła wałbrzyszan, nawet wtedy, gdy epidemia dżumy i tyfusu pochłonęła w latach 1637-41 połowę miasta. Modlono się przed nią w dzień i noc na klęczkach, leżano krzyżem, składano liczne wota z wdzięczności za ocalenie. Po 3-letniej udręce cud Boży został uproszony i zaraza ustała”. Również podczas burzliwych czasów reformacji, gdzie obok kościółka powstawał znacznie większy zbór ewangelicki, Matka Boża uchroniła swoją świątynię od innowierców. W kościółku nigdy nie zostało odprawione żadne nabożeństwo ewangelickie. Obecny kształt kościółka maryjnego pochodzi z 1718 r. Budowa trwała cztery lata. Prowadziło ją 500 zubożałych parafian. Prace budowlane rozpoczął ks. Georg Weizer – kapłan z Polski.

Maj 2010 r. zapisał się w historii wałbrzyskiego sanktuarium w sposób wyjątkowy. Po podjęciu uchwały przez Radę Miejską Wałbrzycha, Matka Boża Bolesna, która od wieków znajduje się tu w znaku piety, została ogłoszona patronką miasta. Sama propozycja ustanowienia Matki Bożej Bolesnej patronką miasta nie spotkała się z początku z akceptacją wielu radnych. Podczas jednej z sesji Rady Miasta doszło do wymiany zdań, przez co oburzeni kapłani wałbrzyskich parafii wyszli z sali obrad w znaku protestu. Jak wspomina wielokrotnie podczas kazań i innych okazji główny inicjator i dawny kustosz sanktuarium – ks. prałat Bogusław Wermiński, wiele trudu i wysiłku kosztowało ustanowienie Matki Bożej Bolesnej patronką Wałbrzycha. Czasami brakowało nawet nadziei. Ale od 2010 r. w sanktuarium corocznie gromadzą się wałbrzyszanie wraz z duchowieństwem, uczestnicząc w Jerychu różańcowym i nowennie przed odpustem, który przypada 15 września.

W tym roku Jerycho różańcowe rozpoczęło się 9 września. Codziennie, aż do dnia odpustu w sanktuarium dzień i noc odbywało się czuwanie, w którym uczestniczyli mieszkańcy miasta i okolic. Jerycho było animowane przez Zofię Szczur, która wiernie trwała na modlitwie wraz licznie zgromadzonymi mieszkańcami. Cudownie jest idąc miastem, które już powoli zasypia, słuchać śpiewu ludzi z małego kościółka: „Idźmy tulmy się jak dziatki, do serca Maryi Matki”. Aż ciarki przechodzą, jak słychać te piękne słowa pieśni na ulicach miasta – relacjonuje jedna z parafianek.

Sam odpust ku czci Matki Bożej Bolesnej rozpoczął się Mszą św. w kolegiacie Aniołów Stróżów o godz. 18. Uroczystości przewodniczył ks. infułat Józef Strugarek w asyście licznie zgromadzonych kapłanów z Wałbrzycha i okolic. Homilię wygłosił wieloletni proboszcz parafii – ks. prałat Bogusław Wermiński, który na początku przytoczył zebranym wiernym wiersz o Matce Bożej Bolesnej, wałbrzyskiej patronce. Został on napisany przez znanego wielu wałbrzyszanom, lecz już nieżyjącego organistę kolegiaty – Leonarda Przybyszewskiego: „Lud swej Matki też nie zasmuci, mając oparcie w Niej i nadzieję. Taka nadzieja zawieść nie może, dlatego wszystkie Wałbrzycha domy Jej wizerunek niosą w pokorze, aby Jej składać modły, pokłony”.

Dalej kaznodzieja w swoim płomiennym kazaniu przytaczał fakty historyczne, wspominając, że naród polski zawdzięcza Matce Bożej opiekę w czasach udręki i zniewolenia. Kończąc, zachęcił, aby każdy ofiarował swoje intencje w najprostszej modlitwie i zaniósł je w ten szczególny dzień, w obecności cudownej figury Matki Bożej, przez jej wstawiennictwo przed Boży tron.

Na zakończenie Mszy św. tradycyjnie odbyła się uroczysta procesja, w akompaniamencie muzyki orkiestry górniczej. Licznie zgromadzony lud wierny, odprowadził swoją patronkę do jej malutkiego kościółka, aby tam nadal wypraszać zdroje łask. Już od ponad 700 lat Matka Boża Bolesna wiernie wysłuchuje modlitw pełnych trosk.