Jeden z najbardziej znanych świętych zakonu Braci Kaznodziejów – św. Jacek ma związki z regionem rzeszowskim. Żywa o nim pamięć pozostała w Przemyślu, Nockowej czy Będziemyślu. Jego duchowi bracia pojawili się również w ostatnich latach w Rzeszowie...

Nasz sierpniowy święty został jednym z pierwszych polskich dominikanów w XIII stuleciu. Podobno obłóczył go w dominikański habit sam św. Dominik, założyciel zakonu. Jacek został też przeorem pierwszego polskiego konwentu dominikanów na ziemiach polskich; w Krakowie. Legenda mówi, iż św. Jacek podczas misji na Rusi zmuszony był uciekać z Kijowa przed Tatarami. W grudniu 1241 r. Tatarzy wdarli się do kijowskiego kościoła, gdzie św. Jacek odprawiał nabożeństwo. Zanim napastnicy weszli do kościoła udaje się Odrowążowi uciec. Usłyszeć miał wówczas głos Matki Bożej czczonej w alabastrowej figurce w tym kościele: Jacku! Uciekasz przed tatarską ręką a mnie z synaczkiem moim zostawiasz... Weź mnie; ulży ci ciężaru Syn mój. Alabastrowa Madonna dostać się miała wraz ze św. Jackiem do Przemyśla, 15 sierpnia 1766 r. została koronowana, a następnie po kasacie konwentu przemyskiego miano ją przenieść do archikatedry. W XVII wieku proboszcz tyczyńskiej parafii, do której przynależało sanktuarium w Borku Starym, Maciej Niwicki, sam cudownie uzdrowiony za przyczyną Pani Boreckiej, zapragnął aby na miejscu tym powstał wspaniały kościół i aby pieczę nad nim sprawowali dominikanie. Władze kościelne z biskupem przemyskim Stanisławem Sarnowskim przychyliły się do prośby Niwickiego, wydając w Brzozowie 10 lutego 1670 r. zgodę na założenie klasztoru. Zaraz też pierwsi zakonnicy przybyli do pobliskiej Kielnarowej. Wkrótce rozpoczęto budowę wspaniałego, barokowego obiektu. W latach 1684 – 1727 powstała wspaniała trójnawowa świątynia.

Szczególnym miejscem związanym z osobą św. Jacka Odrowąża jest Będziemyśl. Wedle legend tu miał odpoczywać – w drodze z Rusi – Jacek Odrowąż. Na miejscu jego pobytu wzniesiono kaplicę. Jak głoszą podania pielgrzymi kostur z drzewa lipy, który w tym miejscu złamał na dwie części i posadził w ziemi, z której w przyszłości wyrosły dwie piękne lipy. Biskup przemyski Maciej Hirschler wydał też w XIX stuleciu dekret odpustowy dla miejscowości Będziemyśl, gdyż zgodnie ze zwyczajem pradawnym, w sierpniu, pierwszą niedzielę po Wniebowzięciu Najświętszej Marii Panny ludzie gromadzili się przy kościółku św. Jacka. We wsi zachowywano także zwyczaj gotowania „na św. Jacka” pierogów, którymi miano częstować Jacka podczas jego tutejszej wizyty. Inna legenda mówi, że to Jacek sam gotował pierogi, kiedy zatrzymał się we wsi Nockowa. Straciwszy konia udał się do wsi po coś do zjedzenia, a po drodze spotkał rolników, którzy dali mu ziarna pszenicy i trochę sera do pierogów.

W żywotach świętego odnotowywano, iż w dzień śmierci Jacka widziano wielkie światło nad krakowskim kościołem Świętej Trójcy. Otoczona chórem aniołów Matka Boża prowadziła go do nieba. Także biskup krakowski Prędota miał widzenie św. Jacka, który wstępował do nieba w otoczeniu aniołów. Kanonizujący Jacka papież Klemens VIII w 1594 r. napisał, że „Tak, jak za czasów Chrystusa wynoszono na ulicę chorych, by ich dotknął, a byli uzdrowieni, podobne cuda czynił św. Jacek za życia i po śmierci”.

Św. Jacka przedstawia się zwykle w habicie dominikańskim (białym z czarną peleryną) trzymającym w ręku figurkę Madonny, którą miał – wedle podań – zabrać z Kijowa. Na obrazie z kościoła Dominikanów w Borku Starym modlący się Jacek otrzymuje dla głodujących po tatarskich najazdach ludzi zboże na mąkę do pierogów...