Kosmolów nie posiada wielu zabytków, ale może poszczycić się m.in. słupem milowym z 1642 r., który za czasów króla Jana III Sobieskiego wyznaczał trakt królewski do Krakowa, czyli jedną milę polską (7 km) liczoną od rynku w Olkuszu. Nie sposób nie wspomnieć o kapliczce poświęconej św. Florianowi, wybudowanej w 1799 r., która służyła niegdyś mieszkańcom jako miejsce wspólnych modlitw oraz o krzyżu polnym z 1892 r. stojącym przy zielonym szlaku Racławki. Obiekty te świadczą nie tylko o działalności twórczej człowieka, ale są świadectwem życia religijnego ludzi tu zamieszkujących.

Jak czytamy w Jubileuszowym Informatorze Diecezji Sosnowieckiej, parafia pw. Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej w Kosmolowie została ustanowiona 11 maja 1977 r. przez biskupa kieleckiego Jana Jaroszewicza. Pierwszym proboszczem został ks. Janusz Chwast. Przybył on do Kosmolowa w 1970 r. jako rektor kaplicy, w której prowadzono życie religijne i sprawowano kult. Po przeniesieniu ks. Chwasta w 1982 r. na stanowisko ojca duchownego Seminarium Kieleckiego, kolejnym proboszczem został ks. Tadeusz Maj. Obecnie posługę duszpasterską sprawuje ks. Maciej Foryś. Kościół, wybudowany w latach 1975-84, został uroczyście poświęcony (konsekrowany) 9 września 1984 r. przez biskupa kieleckiego Stanisława Szymeckiego.

Jak powiedziała mama dwóch kapłanów, Stanisława Bigaj, parafia w Kosmolowie jest niewielka, bo liczy ok. tysiąc mieszkańców, ale może się poszczycić imponująca liczbą powołań, zarówno do stanu kapłańskiego, jak i zakonnego. - Z parafii pochodzą: nieżyjący już ks. Marian Bigaj oraz spełniający różne funkcje ks. Marek Czarnota, ks. Sławomir Bigaj, ks. Norbert Woszczek, ks. Karol Banasik, ks. Dariusz Nowak, ks. Paweł Tracz i moi synowie - ks. Zbigniew i ks. Marek Bigaj. Są też i siostry zakonne: s. Maria Nowak, s. Teresa Czarnul, s. Elżbieta Bigaj, s. Renata Pietruszka, s. Agata Mirek, s. Dorota Kocjan i s. Sylwia Bigaj - dopowiada pani Stanisława.

Jubileusz 700-lecia Kosmolowa świętowano 7 września wraz z dożynkami gminnymi. Rozpoczęły się one uroczystą Mszą św. dziękczynną sprawowaną przez księży rodaków, licznie przybyłych kół gospodyń wiejskich i zaproszonych gości. Po modlitwie korowód dożynkowy prowadzony przez Lajkonika przeszedł przed Szkołę Podstawową im. Marii Konopnickiej, gdzie nastąpiła dalsza część spotkania, czyli tzw. obrzęd dożynkowy. Starostami dożynek byli Aneta i Adam Woszczykowie. Oprawę muzyczną zapewniła Krakowska Grupa Folklorystyczna z Mydlnik. Wystąpił także Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Olkuskiej, uczniowie Szkoły Podstawowej im. Marii Konopnickiej oraz Ognisko Muzyczne „Żaczek”.

Ciekawą inicjatywą dla upamiętnienia jubileuszu 700-lecia Kosmolowa było odsłonięcie i poświęcenie pamiątkowego głazu w pobliżu kaplicy pw. Matki Bożej Częstochowskiej. Ten monumentalny głaz będzie przypominał wszystkim przemierzającym Szlak Orlich Gniazd, że jest to ziemia pełna historii ludzkich losów. Kosmolów to nie tylko wieś, ale gościnny dom dla każdego, kto pragnie zatrzymać się choć na chwilę - tłumaczy sołtys Małgorzata Bień. - Nasza miejscowość może być przykładem dla innych, że możemy tworzyć jedność i wspierać razem różne inicjatywy. O trosce i hojności mieszkańców niech świadczą wystawione piękne obiekty użyteczności publicznej, jak szkoła czy remiza, a także sakralnej z naszą świątynią i nowym dachem, plebanią i odnowioną zabytkową kapliczką z obrazem Matki Bożej Częstochowskiej - dodaje proboszcz, ks. Maciej Foryś.